Pospolity mlecz porasta działki wokół naszych domów, trawniki i łąki. Występuje przede wszystkim na terenach nizinnych i porasta tereny Europy i Azji. Stanowi miły kolorystyczny akcent w wiosennym i letnim krajobrazie, lecz często nie zdajemy sobie sprawy, jakie właściwości zdrowotne skrywa ta niepozorna roślina.  Zarówno korzenie, liście jak i kwiaty mniszka lekarskiego (tudzież mniszka pospolitego) można wykorzystywać do celów profilaktycznych i leczniczych.

Mlecz kwitnie w okresie wiosennym i letnim (między kwietniem, a sierpniem) i zapylany jest przez owady – między innymi pszczoły, które pozyskują z niego cenny pyłek. Kwiatostan mniszka lekarskiego składa się z żółtych, lancetowatych listków, a dojrzały kwiat przechodzi w owocostan, który pospolicie określamy dmuchawcem. Co ciekawe, jeden kwiat w ciągu roku może wytworzyć nawet trzy tysiące nasion, które są przenoszone z wiatrem. Mlecz jest rośliną światłolubną, dlatego porasta otwarte przestrzenie i tereny bogate w azot.

W roślinie zawarty jest sok mleczny, który z kolei zawiera inulinę, lakton, kwas krzemowy oraz liczne witaminy (głównie z grup A, B, C i D). Bogatą w liczne związki jest przede wszystkim korzeń, zawierający fenolokwasy, kwasy organiczne, sterole, taraksacynę, triterpeny, inulinę (cukry złożone), cholinę, pektynę, a także sole mineralne (w tym sporo potasu).

Podłużne liście mlecza z bocznymi półokrągłymi wcięciami zawierają – podobnie jak korzeń – fenolokwasy, a poza tym flawonoidy i karotenoidy. Zielone liście zawierają również sole mineralne (m.in. potas, krzem i magnez) oraz witaminy z grupy B i C. Kwiatostan zawiera substancje zbliżone do liści, a ponadto znajduje się w nim fitoestrogen.

Tak jak wcześniej wspominałem, mniszek pospolity charakteryzuje się właściwościami leczniczymi. Do wspomnianych celów można wykorzystywać korzeń, który należy zbierać jesienią, a przed wykorzystaniem należy go dokładnie umyć z naleciałości gleby. Wywary i nalewki wykonane na bazie korzenia mlecza pomagają w leczeniu kamicy żółciowej (wykazuje właściwości moczopędne) oraz neutralizuje problemy trawienne.

Spożywanie wywarów z mlecza podnosi odporność organizmu (za sprawą obecności interferonu), redukuje poziom szkodliwego cholesterolu we krwi, pomaga w leczeniu cukrzycy (redukuje poziom cukru zawartego we krwi) oraz chorób cywilizacyjnych takich jak miażdżyca, otyłość, reumatyzm. Może okazać się również pomocny w leczeniu anemii, bowiem bogata zawartość związków mineralnych przyczynia się do regulacji składu krwi. Picie nalewek wykonanych na bazie opisywanego zioła podnosi również sprawność seksualną. Napary z mlecza pomagają też w leczeniu żylaków nóg.

Okłady i opatrunki wykonane z liści mlecza (oraz soku mlekowego) przyspieszają proces gojenia ran oraz pomagają w leczeniu kurzajek i trądzika młodzieńczego. Kwiaty mniszka lekarskiego wykorzystuje się również do leczenia nieżytów gardła.

Sposoby wykorzystania mniszka lekarskiego:

Napar z mlecza

Z mlecza można przygotować napar, do tego celu wykorzystaj całą roślinę (łącznie z korzeniem). Rozdrobnij części mniszka pospolitego i wrzuć go do gotującej się wody (50g/1l wody). Tak przygotowany preparat odstaw, aby nasiąkł mleczem (garnek w którym gotowałeś napar powinien być nakryty). Stosuj doustnie przed posiłkami, bądź zewnętrznie – na przykład w celu przemywania ciała (leczenie trądziku, kurzajek). Analogicznie przyrządza się napar z kwiatów rośliny, w tym wypadku jest on polecany na choroby oskrzeli i gardła.

Odwar z korzeni

Przygotuj korzenie mlecza (ok. 2 łyżeczek), posiekaj je i dodaj do 1/2 litra gotującej się wody. Odwar utrzymuj na ogniu przez około 15 minut, a następnie odcedź go od korzeni. Tak przygotowany preparat pij przed posiłkami.

Sok z mlecza

Aby przygotować sok z mniszka lekarskiego, należy zmielić świeże liście i kwiaty rośliny, a następnie dodać niewielką ilość spirytusu. Poprzez zabieg ten przedłużamy zdatność syropu do spożycia. Tak przygotowany sok możesz pić w ilości jednej/dwóch łyżeczek dziennie. Możesz go stosować doustnie jak i zewnętrznie (w zależności od dolegliwości). Picie soku z mlecza pomaga w chorobach nerek, woreczka żółciowego oraz niestrawności (wykazuje właściwości oczyszczające organizm).

Sałatka z mlecza

Mniszek lekarski może być również spożywany w formie surowej, w tym wypadku należy liczyć się z tym, że jego zielone liście (jak również pozostałe części rośliny łącznie z mleczkiem) mają charakterystyczny gorzki smak. Jeśli zminimalizować specyficzny posmak mlecza, możesz wyselekcjonowane liście nakryć naczyniem (z ograniczonym dostępem do światła) i pozostawić na dwa dni. Sałatkę z liści mniszka lekarskiego można przyrządzić z zielonych, młodych liści rośliny. Najlepiej zrywać liście pochodzące z własnej działki, w jak największej odległości od dróg. Wyselekcjonowane młode liście dokładnie umyj i nakryj je zgodnie z wcześniejszą wskazówką.

Do sałatki możesz wykorzystać:

  • kilka garści świeżych, zielonych liści mlecza
  • oliwę z oliwek
  • ząbek czosnku
  • sok z cytryny
  • zielone oliwki
  • pomidorki koktajlowe

Porozrywaj liście mlecza i wrzuć je do naczynia. Następnie pokrój w kostkę kilka pomidorków koktajlowych i wymieszaj je z liśćmi, aby zaakcentować nutę kwaśnawego smaku. Rozgnieć ząbek czosnku, oliwki pokrój na ćwiartki, a następnie składniki wymieszaj. Do tak przygotowanych składników dodaj 2-3 łyżki oliwy z oliwek, sok ze świeżej cytryny lub limonki (uprzednio możesz ją lekko zrolować, aby łatwiej oddała sok). Na zakończenie sałatkę dopraw solą morską i świeżo mielonym pieprzem.